Soplówka jeżowata – co kryje się za popularnością Lion’s Mane?

Soplówka jeżowata wyróżnia się na tle większości znanych nam grzybów. Zamiast klasycznego kapelusza tworzy biały owocnik pokryty długimi, zwisającymi kolcami przypominającymi grzywę. Stąd jej popularna angielska nazwa – Lion’s Mane, czyli „lwia grzywa”.

Po łacińsku znany jako Hericium erinaceus, ten grzyb od dawna jest wykorzystywany kulinarnie, szczególnie w Azji. W ostatnich latach coraz większe zainteresowanie tym gatunkiem wykazuje również nauka. Badacze analizują występujące w nim polisacharydy, hericenony, erinacyny i inne związki pod kątem ich potencjalnego wpływu na organizm. Co rzeczywiście wiadomo dziś o właściwościach soplówki jeżowatej?

Czym jest soplówka jeżowata?

Soplówka jeżowata jest gatunkiem grzyba występującym naturalnie m.in. w Europie, Azji i Ameryce Północnej.

Rośnie przede wszystkim na starych, osłabionych lub martwych drzewach liściastych. Można spotkać ją także w Polsce, jednak należy do gatunków rzadkich i jest objęta ochroną ścisłą. Dziko rosnących okazów nie wolno więc zbierać.

Lion’s Mane jest grzybem jadalnym. W kuchniach azjatyckich wykorzystuje się jego młode owocniki, cenione za mięsistą strukturę, delikatny smak i wyraźną nutę umami.

Co zawiera Lion’s Mane?

Rosnące zainteresowanie soplówką wynika przede wszystkim z jej złożonego składu.

W Hericium erinaceus występują m.in.:

• polisacharydy, w tym beta-glukany,
• związki fenolowe,
• terpenoidy,
• hericenony,
• erinacyny,
• ergotionina.

Szczególne zainteresowanie naukowców budzą hericenony i erinacyny – związki charakterystyczne dla tego gatunku, które analizowane są przede wszystkim w kontekście funkcjonowania układu nerwowego.

Warto jednak pamiętać, że część wiedzy na temat tych substancji pochodzi z badań laboratoryjnych lub badań na zwierzętach. Takich wyników nie można automatycznie przekładać na działanie u człowieka.

Soplówka jeżowata a pamięć i funkcje poznawcze

To właśnie potencjalny wpływ Lion’s Mane na funkcjonowanie układu nerwowego i zdolności poznawcze przyciąga obecnie najwięcej uwagi.

W badaniach laboratoryjnych niektóre związki obecne w soplówce analizowano pod kątem procesów związanych z czynnikiem wzrostu nerwów NGF oraz funkcjonowaniem komórek nerwowych. To jeden z powodów, dla których pojawiło się zainteresowanie potencjalnymi właściwościami neuroprotekcyjnymi tego grzyba.

Przeprowadzono również niewielkie badania z udziałem ludzi. W części z nich obserwowano korzystne zmiany w wybranych parametrach funkcji poznawczych, m.in. u osób starszych.

Badania kliniczne są nadal nieliczne, obejmują niewielkie grupy uczestników i różnią się zastosowanymi preparatami oraz czasem trwania. Ich wyniki są interesujące, ale potrzebne są szersze i lepiej zaprojektowane badania.

Lion’s Mane a nastrój i stres

Innym analizowanym kierunkiem jest potencjalny związek soplówki z nastrojem i reakcją organizmu na stres.

W kilku niewielkich badaniach klinicznych obserwowano zmiany w wybranych skalach dotyczących nastroju, niepokoju czy odczuwanego stresu. Dostępnych danych jest jednak zbyt mało, aby na ich podstawie mówić o potwierdzonym działaniu. Można natomiast powiedzieć, że jest to jeden z obszarów, które naukowcy nadal badają.

Właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne

W publikacjach naukowych analizowane są również potencjalne właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne związków obecnych w soplówce.

Badania laboratoryjne sugerują, że niektóre polisacharydy i związki fenolowe występujące w Hericium erinaceus mogą wpływać na procesy związane ze stresem oksydacyjnym oraz odpowiedzią zapalną. Większość danych pochodzi z badań in vitro i badań na zwierzętach.

Soplówka jeżowata a jelita

Coraz częściej analizuje się także zależność pomiędzy Lion’s Mane a mikrobiotą jelitową.

Przedmiotem badań są przede wszystkim polisacharydy obecne w grzybie. W eksperymentach obserwowano ich interakcje z mikroorganizmami jelitowymi oraz potencjalny wpływ na skład mikrobioty.

To interesujący kierunek, zwłaszcza w kontekście rosnącej wiedzy na temat powiązania jelita-mózg.

Czy działanie soplówki jeżowatej jest potwierdzone?

Soplówka jeżowata niewątpliwie jest ciekawym obiektem badań. Zidentyfikowano w niej wiele związków biologicznie aktywnych, a część badań z udziałem ludzi przyniosła interesujące rezultaty.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie właściwości przypisywane Lion’s Mane są potwierdzone. Najwięcej danych dotyczy obecnie procesów związanych z układem nerwowym i funkcjami poznawczymi, jednak baza badań klinicznych nadal jest ograniczona. W przypadku właściwości przeciwutleniających, przeciwzapalnych czy wpływu na mikrobiotę duża część wiedzy pochodzi z badań laboratoryjnych oraz na zwierzętach.

Dlaczego Lion’s Mane stał się tak popularny?

Soplówka łączy kilka cech, które wyróżniają ją spośród innych grzybów.

Jest jadalna, ma niezwykły wygląd i długą historię wykorzystania w kuchniach Azji. Jednocześnie zawiera związki, które wzbudzają zainteresowanie badaczy zajmujących się m.in. układem nerwowym, mikrobiotą i stresem oksydacyjnym. W przypadku Lion’s Mane nauka nadal próbuje odpowiedzieć na wiele pytań – i właśnie dlatego ten grzyb jest dziś tak interesujący.